Contactlenzen bij dieren

Contactlenzen bij dieren — vaker dan u denkt

De dierenarts maakt bij kleine en grote huisdieren, recreatie- en gezelschapsdieren geregeld gebruik van contactlenzen. Niet zozeer om het zicht te verbeteren, maar vooral als medisch hulpmiddel. De toepassingen zijn goed vergelijkbaar met humane situaties.

Contactlenzen zijn beschikbaar voor honden, katten, paarden en pony's — in allerlei soorten en maten. De lenzen worden vervaardigd met diameters tot 35 mm, zodat een groot deel van het oog beschermd kan worden. Honden, paarden en katten hebben bovendien een derde ooglid — een roze vlies in de binnenste ooghoek — dat een beschermende functie heeft en waarmee rekening gehouden wordt bij de aanpassing.

Toepassingen

Bandagelens als oogverband
Bij corneale erosies (beschadigingen aan het oogoppervlak) fungeert een zachte contactlens als een pleister: het onderdrukt irritatie en bevordert de genezing. De lens blijft gedurende de herstelperiode in het oog zitten — permanent wear — en hoeft niet gewisseld te worden. Zachte lenzen zijn hiervoor ideaal: makkelijk te verdragen, weinig gevoelig voor stof en vuil.

Medicijndrager
Een zachte contactlens kan snel stoffen — zoals medicijnen — opnemen en deze geleidelijk vrijgeven aan het oog tijdens het dragen. Dit biedt een effectieve en gecontroleerde toediening bij diverse oogproblemen.

Bescherming tegen licht en allergieën
Donkere lenzen bieden bescherming bij dieren tegen overtollig licht. Zachte lenzen fungeren ook als een beschermend laagje over de cornea bij seizoensgebonden oogallergieën.

Let op: Zachte contactlenzen nemen gemakkelijk vloeistoffen op uit het traanvocht. Het gebruik van oogdruppels, zalven of medicatie kan leiden tot verkleuring en ongewenste ophoping in de lens — dit moet zorgvuldig worden overwogen en besproken met de dierenarts.

Aanpassing en controle

Bij het aanmeten van een contactlens voor een dier wordt eerst de grootte en curve van het oog bepaald. Een handmicroscoop helpt daarbij om de algehele gezondheid van het oog te beoordelen vóór plaatsing. Soms is er — in samenwerking met de dierenarts — in eerste instantie een lichte sedatie nodig om het proces zo comfortabel mogelijk te maken voor het dier.

Na enkele uren wordt de pasvorm van de lens op het oog gecontroleerd. De lens kan 2 tot 4 weken in het oog blijven zonder verwijdering, maar regelmatige controles door de dierenarts of optometrist zijn noodzakelijk — eenvoudig uit te voeren met een handheld biomicroscoop. Bij tussentijdse verwijdering en reiniging kan de levensduur van de lens oplopen tot 3 tot 4 maanden.

JGK werkt altijd in nauw overleg met de behandelend dierenarts. JGK levert de technische expertise voor lensontwerp en aanpassing; de dierenarts is verantwoordelijk voor diagnose en begeleiding.

Soorten lenzen bij dieren

Net als bij mensen zijn contactlenzen voor dieren beschikbaar in verschillende materialen en uitvoeringen. Zachte lenzen zijn het meest gebruikt vanwege hun comfort en tolerantie. Ze zijn nauwelijks stofgevoelig, sluiten goed aan op het oogoppervlak en worden door het dier zelden als storend ervaren.

Afhankelijk van het doel wordt gekozen uit:

• Transparante zachte lenzen — voor bandage- en medicijntoepassingen
• Donkere of getinte lenzen — voor lichtbescherming bij lichtgevoelige ogen
• Gekleurde lenzen op maat — voor cosmetische correctie bij een beschadigd of beschadigd ogend oog
• Grote diameter lenzen — tot 35 mm voor paarden en grote ogen

Alle lenzen worden op maat geselecteerd op basis van de oogmeting en het beoogde gebruik.

Honden en katten

Bij honden en katten komen corneale aandoeningen relatief vaak voor — denk aan cornea-ulcera, keratitis (hoornvliesontsteking) en oppervlakkige erosies na trauma of operatie. Een bandagelens biedt in deze situaties snelle verlichting en beschermt het delicate hoornvliesoppervlak terwijl medicatie zijn werk doet.

Honden en katten hebben een derde ooglid (membrana nictitans) dat bij plaatsing van de lens in aanmerking genomen wordt. Bij sommige rassen — zoals brachycefale honden (mopshond, bulldog, Pekinees) — zijn de ogen extra gevoelig door hun anatomie. Juist bij deze rassen kan een bandagelens het verschil maken tussen snel herstel en een langdurig probleem.

De lens wordt door de dierenarts of optometrist geplaatst. Een lichte sedatie is soms nodig, maar lang niet altijd.

Paarden en pony's

Het paardenoog is aanzienlijk groter dan dat van een hond of kat — en daarmee ook gevoeliger voor verwondingen, stofdeeltjes en weersomstandigheden. Corneale ulcera bij paarden kunnen snel verergeren en zijn bij onvoldoende behandeling zelfs zichtbedreiging. Een contactlens als bandage- en medicijndrager biedt in deze gevallen een waardevolle aanvulling op de gebruikelijke behandeling.

Paardenlens-diameters lopen op tot 35 mm. Plaatsing gebeurt in samenwerking met de paardenarts, soms onder sedatie. Controle verloopt eenvoudig met een handheld biomicroscoop en is ook in de stal uitvoerbaar. De lens blijft doorgaans 2 tot 4 weken in het oog, afhankelijk van de ernst van de aandoening.

Verwijdering en onderhoud

Het verwijderen van een contactlens bij een dier gebeurt met een lensremover of met schone vingertoppen. Dit vereist enige oefening en vertrouwdheid met het dier — in de meeste gevallen kan de dierenarts of eigenaar dit zelf uitvoeren na instructie.

Belangrijk aandachtspunt: zachte lenzen nemen gemakkelijk vloeistoffen op uit het traanvocht. Het gebruik van oogdruppels, zalven of medicatie tijdens het dragen van de lens kan leiden tot verkleuring of ongewenste ophoping van stoffen in het lensmateriaal. De dierenarts en optometrist stemmen het medicatiegebruik hierop af. Bij tussentijdse verwijdering en reiniging met geschikte lensvloeistof kan de levensduur van de lens oplopen tot 3 à 4 maanden.