Multifocale contactlenzen

Wat zijn multifocale contactlenzen?

Na het veertigste levensjaar neemt het vermogen om dichtbij te kijken geleidelijk af — de ooglens wordt minder soepel. Veel mensen merken dat ze hun leeswerk steeds verder van zich af moeten houden: "mijn armen worden te kort." In plaats van een leesbril kunt u kiezen voor multifocale contactlenzen: zachte of vormstabiele lenzen met een ingeslepen leesgedeelte, waardoor u geen extra leesbril nodig heeft.

Multifocale lenzen corrigeren zowel het dichtbij- als het verafzicht en zijn ideaal voor wie zowel op de computer werkt als autorijdt. Ze zijn beschikbaar als daglenzen, week-, maand- en jaarlenzen, en als vormstabiele lenzen. Ook afwisselen met een bril is prima mogelijk — kies bijvoorbeeld voor een multifocale eendaagse voor flexibel gebruik.

Combinaties met bijziendheid, verziendheid of astigmatisme zijn goed te verwerken. Bij de aanpassing wordt nauwkeurig rekening gehouden met de pupilgrootte, de doorkijkzone van de lens en lichtomstandigheden — want bij weinig licht wordt de pupil groter, wat het gedrag van de multifocale lens beïnvloedt.

Multifocale systemen: zachte en vormstabiele lenzen

Zachte multifocale lenzen werken met een concentrische opbouw: het centrale deel (center distance of center near) is bestemd voor veraf of dichtbij, met een geleidelijke overgang naar de andere zone. De pupildiameter is hierbij een sterk bepalende factor voor de kwaliteit van het lees- en verafzicht.

Segmentlenzen (vormstabiel) hebben een meer of minder scherpe overgang tussen het verte- en leesdeel. Dit geeft doorgaans een uitstekende scherpte op beide afstanden. Nadeel: door de extra lensdikte zijn ze in eerste instantie iets meer voelbaar in het oog. Segmentlenzen zijn uitsluitend verkrijgbaar in vormstabiele uitvoering.

De keuze tussen zachte multifocale lenzen en segmentlenzen hangt af van meerdere factoren: de oogsterkte, hoornvlieskromming, de bouw van de voorste oogkamer, de toestand van de oogleden en persoonlijke voorkeur. Na een proefperiode wordt de definitieve keuze bijgesteld of bevestigd — dit is een essentieel onderdeel van het aanpassingsproces.

Multifocale hybride lenzen

Een hybride multifocale lens combineert een gasdoorlatende vormstabiele kern met een zachte buitenring — diameter 14,5 mm. Dit geeft de optische precisie van een harde lens mét het hoge draagcomfort van een zachte lens. Doordat de lens een stabiele pasvorm heeft, blijft het beeld helder en scherp ook bij veelvuldig knipperen — zonder hinder van het centraal gelegen leesdeel.

Hybride lenzen zijn bijzonder geschikt bij:

• Droge ogen — het silicone-hydrogeel materiaal onttrekt minimaal vocht
• Astigmatisme — ook in multifocale uitvoering beschikbaar
• Keratoconus — de ClearKone van Synergeyes is hiervoor speciaal ontwikkeld
• Moeilijk te passen ogen — als zachte lenzen onvoldoende scherp zicht geven
• Mensen die af en toe willen afwisselen met een bril (sport, vrije tijd)

De lenzen zijn leverbaar met verschillende leessterktes, voorzien van een UV-beschermingsfilter en hebben een lichtblauwe handlingstint voor eenvoudig hanteren. Levensduur: 6 maanden tot een jaar bij goed onderhoud. JGK is gespecialiseerd in de aanpassing van hybride multifocale lenzen.

Center Distance (CD) en Center Near (CN)

Bij multifocale contactlenzen wordt met grote precisie een leesdeel geslepen — typisch circa 10 mm in doorsnee. Bij Center Distance (CD) is het centrale deel van de lens bestemd voor verafzien; bij Center Near (CN) voor dichtbij. De keuze hangt af van uw pupilgrootte, of u een leesberoep heeft en hoe belangrijk verafzicht voor u is.

CD- en CN-lenzen zijn leverbaar in zachte, vormstabiele én hybride uitvoering. In sommige situaties wordt zelfs een combinatie van beide systemen toegepast — één oog CD, het andere CN — om veraf en dichtbij per oog optimaal te combineren. Ook bij ortho-k nachtlenzen wordt het CD-principe gehanteerd, waardoor lezen na het uitdoen van de lenzen eveneens mogelijk is.

Beperkingen en gewenning

Een contactlens zit altijd voor de pupilopening. Wanneer er een leesdeel in de lens zit, is enig scherpteverlies in de verte nagenoeg onvermijdelijk — in de meeste gevallen is dit niet hinderlijk of zelfs niet merkbaar. Een multifocale lens zit vrijwel onbeweeglijk in het oog: u kijkt tegelijk door het vertedeel én het leesdeel. De hersenen leren de beelden automatisch te scheiden — dit vraagt een week tot tien dagen gewenning.

Hoe sterker het leesdeel, hoe beter u dichtbij ziet, maar hoe meer u veraf inlevert. De contactlensspecialist stemt dit zorgvuldig af op uw dagelijkse behoefte en leefsituatie.

Distance (D) of Near (N) — wat past bij u?

Bij multifocale contactlenzen heeft u de keuze tussen een D- en een N-versie. Bij een D-lens (Distance) ligt het accent op verafzien — u levert iets in voor het leeswerk. Bij een N-lens (Near) ligt het accent op lezen — het verafzicht is iets minder scherp. Er zijn meerdere strategieën:

• Kies een D- in plaats van een N-versie voor beter verafzicht
• Houd de sterkte van het leesdeel zo laag als mogelijk
• Neem het leesdeel iets hoger voor beter dichtbijzien
• Combineer: D-lens in het ene oog, N-lens in het andere
• Varieer de leessterkte per oog voor een optimaal evenwicht

Hierbij speelt oogdominatie een cruciale rol. Elk oog heeft een dominant en een niet-dominant oog — vergelijkbaar met rechts- of linkshandigheid. Het dominante oog doet bij het zien het meeste werk en compenseert de tekortkomingen van het andere oog. De contactlensspecialist bepaalt welk oog dominant is en stemt de D/N-keuze hierop af. Een scherpteverlies in de verte is inherent aan multifocale lenzen — in de meeste gevallen is dit in het dagelijks leven niet merkbaar of hinderlijk.

Monovision en gemodificeerd monovision

Bij monovision wordt het dominante oog geoptimaliseerd voor verafzien, terwijl het andere oog scherp zicht heeft voor dichtbij. Bij gemodificeerd monovision ondersteunt het niet-dominante oog ook enig verafzicht — dit vermindert storingen bij zowel veraf als dichtbij en vergemakkelijkt de gewenning aanzienlijk.

Voordelen van monovision:
• Uitstekend kijkresultaat met diverse soorten en merken lenzen
• Niet duurder dan een regulier lenssysteem
• Niet beperkt door specifieke sterktes — grote flexibiliteit
• Bijzonder aantrekkelijk bij beginnende leesklachten

Aandachtspunten:
• Als het systeem niet voldoet, is verdere aanpassing soms niet mogelijk
• Sommige mensen ervaren hinder bij autorijden — alternatieven zijn beschikbaar
• De oogdominantie kan veranderen bij veroudering, vermoeidheid of bij de overgang van bril naar contactlenzen

Voorafgaand aan een monovision-aanpassing is een grondig onderzoek essentieel. De contactlensspecialist bepaalt het dominante oog en beoordeelt of uw ogen geschikt zijn voor dit systeem. Werkt monovision onvoldoende, dan zijn multifocale lenzen de volgende stap.